De trolleybus in Brussel

Brussel heeft ook even mogen proeven van de trolleybus. Begin jaren 1930 ziet een project het licht om Vorst met Elsene per trolleybus te verbinden.

In 1936 dienen de Tramways Bruxellois een voorstel in om het Luxemburgplein (en zo het station Leopoldskwartier) met Vorst per trolleybus te verbinden. Kort nadien volgt nog een aanvraag voor een tweede lijn vanuit het Luxemburgplein richting Machelen.

Maar waarom een trolleybus en geen bus? Wellicht zit de reden in enkele steile hellingen op het traject. Ook werden de bussen door de Autobus Bruxellois uitgebaat. Wellicht wouden de Tramways zich enkel met de elektrische modus bezighouden.

Het wordt ook een experiment. De trolleybusexploitatie zit nog in het beginstadium. Chassisbouwers zoals Brossel willen hun gamma ook diversifiëren. Tot dan toe heeft deze constructeur enkel de speciale tweerichtingstrolleys voor Seraing geleverd.

Ook de provincie moet overtuigd worden. Ze deputatie geeft op 22 juni 1938 toelating voor de lijn Elsene-Vorst, op 3 augustus gevolgd door die voor de uitbreiding naar Machelen. De lijn krijgt het nummer 54. In december van hetzelfde jaar is de lijn tussen Elsene en Vorst afgewerkt. Daarna kan de scholing van de bestuurders beginnen.

Trolleybus 6002 rijdt kort na 1945 het Luxemburgplein op. Let op de kleine filmkasten boven de zijdeuren, die in de jaren 1950 verwijderd werden. © coll. J. Dallons.

6002

De uitbating van de sectie tussen het Luxemburgplein en de St-Denijsplaats (Vorst) begint op 18 april 1939. Twee trolleybussen verzorgen een halfuursdienst. Op 30 mei bereikt de eerste trolleybus het centrum van Machelen. De lijn 54 krijgt een rood cijfer op de films. Dit geeft aan dat het om een voorstadslijn gaat, met aangepaste tarieven. Vijf extra trolleybussen versterken het park.

Trolleybus 6006 nadert het Sint-Vincentiusplein te Evere. © M. Reps.

6006

Deze zeven trolleybussen - 6001-6007 - kregen een koetswerk door Paul d'Heure, geplaatst op een Brossel-chassis en voorzien van een ACEC-motor van 107pk. De bussen hebben een lengte van maar 10 meter en kunnen 36 zittende en 30 staande passagiers vervoeren.

Tijdens en na de oorlogsjaren

Tijdens de oorlog stijgt het gebruik van de lijn 54 enorm. De Tramways beslissen om 17 extra voertuigen aan te schaffen. De eerste zes exemplaren (6008-6012) komen al in 1940 in dienst. Op de resterende 12 is het wachten tot het einde van de oorlog. De 6013-6017 komen in 1944 in dienst, gevolgd door de 6018-6024 in 1945. Daarnaast waren er ook nog twee reservechassis voorzien.

Trolleybus 6012, met op de achtergrond de Sint-Augustinuskerk op « Hoogte 100&nbsp».

6012

Het einde van de oorlog betekent niet het einde van de schaarste qua banden en wisselstukken voor de trolleybussen. Pas op 16 april 1946 is er terug een normale dienst tussen het Albertplein (Vorst) en de Rogierlaan (Schaarbeek). Het materieel ondergaat in de daaropvolgende jaren enkele kleine wijzigingen: zo verdwijnen de wieldoppen, de films boven de zijdeuren, nieuwe lichten. In 1954 krijgen de trolleybussen ook kentekens (6201.P en volgende).

Oorspronkelijk stallen de Tramways hun trolleybussen in de stelplaats van de Koningslaan (Elsene). Na de uitbreiding tot Machelen verhuizen ze naar de garage aan de Leuvensesteenweg.

De « nieuwe » 6024.

6024

In 1947 worden de bussen 6023-6024 aan de RELSE verkocht. Maar het gebruik van lijn 54 blijft stijgen. Daarom worden in 1956 en 1957 twee nieuwe trolleybussen gebouwd op een Brossel-chassis. Ze krijgen de nummers 6023-6024.

Het einde van de trolleybus

Ondertussen worden in Brussel diverse tramlijnen verbust. Ook de vernieuwing van de trolleybus en de installaties is aan de orde. De MIVB beslist om de trolleybusexploitatie gefaseerd uit te doven. Tussen 1960 en 1962 worden per jaar vier bussen afgevoerd, gevolgd door de afvoer van de laatste 12 exemplaren in 1963. Met gerecupereerde onderdelen worden de levensduur van de andere trolleys verlengd. Ondertussen verschijnen meer en meer dieselbussen op lijn 54.

De laatste trolleybus rijdt op vrijdag 14 februari 1964 de garage van de Leuvensesteenweg binnen. Het einde van een tijdperk.

Bronnen:

  • Escoyez, P., Marissens, J.-P. en Tintillier, L. (2007) Un siècle d'exploitation d'autobus urbains à Bruxelles. Brussel: eigen beheer.
  • Godeaux, J.-G., Evrard, J., Lambou, M., Stekke, R. (2001). Liège aux fils de trolleybus.. Liège: Editions du G.T.F.
Terug naar boven