Autobus Bruxellois

Na de proef tussen 1907 en 1913 hadden de Tramways Bruxellois zich op het pure trambedrijf teruggeplooid. Maar in 1924 klinkt de roep van de bus opnieuw. Hierop wordt op 27 mei 1926 een filiaal opgericht, de S.A. des Autobus Bruxellois.

In december hetzelfde jaar worden door middel van een koninklijk besluit de twee lijnen (Noord-Zuid en Munt-Militaire Laan), die tot dan uitgebaat werden door de S.A. Bruxelloise d’Auto Transport naar de A.B. overgedragen. Daarnaast worden ook de bussen en garage in de Frontispiesstraat overgedragen. Het doel van de nieuwe maatschappij is het aanvullen van het tramnet van haar moederbedrijf.

Aan de achterzijde van de Beurs komt een Renault MU voorbij op lijn J, die hier normaal niet komt (Ukkel Kalevoet-Sint-Job)

Muntplein

De eerste nieuwe bussen

In 1929 komen nieuwe Renault MUL bussen in dienst. Deze bieden een sterkere motorkracht en meer zitcapaciteit dan hun voorgangers. Nog in 1929 worden nogmaals 9 bussen besteld : een Miverva HTM en acht Scemia-Renault TN6.

Op deze postkaart van het Brusselse Muntplein zien we twee bussen staan: links staat een Renault MU uit de reeks 1-22, en voor het postgebouw zelf pikt een Renault MU of Renault MUL (uit de reeks 23-30) reizigers op.

Muntplein

Vanaf 1933 krijgen alle nieuwe reeksen automatische plooideuren. Nog dat jaar worden de motoren van de reeks 32-39 omgebouwd om op diesel te rijden. De nieuwe motor wordt door Brossel geleverd. Toch worden bij Minerva en Brossel nog gewone benzinebussen besteld (reeksen 49-50 en 51-61). Ook de bijbestelde Minerva’s (62-63) rijden nog op benzine.

Deze promotiefoto van Brossel is genomen bij de aflevering van de reeks 51-61.

promofoto

De test met de omgebouwde motoren blijkt geslaagd, want in 1935 beslist de maatschappij om alle bussen, behalve de oudste, van een dieselmotor te voorzien. Maar nog steeds worden benzinebussen besteld, die reeks 64-68 gaan vormen. In 1936 volgt een bestelling van 20 dieselmotors bij Brossel die ingebouwd worden in de 45-48, 51-61 en 64-68. Vanaf 1938 rijdt het hele wagenpark, behalve de Renault MU en MUL nu op diesel.

In de Naamsestraat voert bus 35, een Renault TN6 een dienst uit op lijn D (Beurs-Elsene).

Muntplein

Door de instroom van de bussen 69-90 tussen 1937 en 1939 kunnen de beide Renault reeksen afgevoerd worden. Ook de Minerva HTM bussen worden in 1939 afgevoerd. Nog in 1939 worden bij Brossel 20 bussen van het type AB6D besteld. Deze werden voorzien als reeks 91-110. Maar de oorlog dreigt en het order wordt aan de kant geschoven. Daardoor blijft de reeks 23-30 nog in dienst.

Tijdens de oorlog

Op 10 mei 1940 worden alle bussen van de Autobus Bruxellois, evenals die van de Autobus Urbains en Saint-Jean (exploitant van de lijn Ukkel Centrum-Diesdelle), opgevorderd. De garage in de Frontispiesstraat wordt vanaf juli 1940 ingenomen door de Duitse bezetter. Ondertussen had Brossel de chassis van de 20 bestelde bussen afgewerkt. De chassis worden verborgen in de fabriek en worden pas na de oorlog verder opgebouwd.

De vooroorlogse reeksen van de Autobus Bruxellois.
Nr. Type In dienst Uit dienst Opmerking
1-22 Renault MU 1926 1937-1939 ex sa B.A.T.
23-30 Renault MUL 1929    
31 Minerva HTM 1931 1939  
32-39 Scemia-Renault TN6 1932    
40-44 Minerva HTM 1932 1939  
45-48 Brossel BCS AU6S 1933    
49-50 Minerva AB4R 1934    
51-61 Brossel AU6S 1934    
62-63 Minerva 2M550 1934    
64-68 Brossel AB6 1936    
69-71 Brossel A40D 1937    
72-81 Brossel AB6D 1938    
82-90 Brossel AB6D 1939    

De periode na 1945

In 1945 keren amper 13 van de 60 opgevorderde bussen terug.

Kort na de bevrijding worden enkele van deze bussen terug opgeëist door de Belgische staat, om in te staan voor het vervoer van de Limburgse mijnwerkers. Deze maatregel duurt tot februari 1946.

Een overzicht van het wagenpark van de Autobus Bruxellois in 1945.
Nr. Type In dienst Uit dienst Afkomstig uit
24-25, 27-30 Renault MUL 1929   reeks 23-30
32, 35, 39 Scemia-Renault TN6 1932   reeks 32-39
49 Minerva AB4R 1934   reeks 49-50
55, 59, 61 Brossel AU6S 1934   reeks 51-61
65 Brossel AB6 1936   reeks 64-68
90 Brossel AB6D 1939   reeks 82-90

Eind december 1945 kan de lijn naar Lot terug opgestart worden. De bussen worden gestald in de garage op de Leuvensesteenweg.

De Renault TN6 35 is één van de bussen die de Oorlog overleefde. Hij kreeg in 1948 het deugdelijkheidsnummer 10-528. Avenue Fonsny, ca. 1948 (© J.-C. Gillian).

Muntplein

Op 31 december 1945 verstrijken ook alle concessies die in 1899 aan de Tramways Bruxellois, het moederbedrijf van de Autobus Bruxellois, toegekend werden. Om het hiaat op te vullen wordt een overeenkomt gesloten tussen de staat, de provincie Brabant en de privé-sector (o.a. de Tramways Bruxellois). Deze conventie leidt tot het stichten van een Voorlopig beheerscomité voor het Stedelijk Vervoer in de Brusselse Agglomeratie (SVBA).

In juni 1946 verhuizen de Autobus Bruxellois terug naar de Frontispiesstraat. In oktober 1946 worden alle nog rijvaardige bussen als 101-110 hernummerd, maar blijft het oorspronkelijke nummer ook nog zichtbaar. In september 1948 verdwijnen deze nieuwe busnummers terug. In die periode verschenen ook de "deugdelijkheidsnummers" op de bus. Deze nationale nummers werden aangebracht zodat de overheid in tijden van oorlog de bussen makkelijk kon opvorderen.

Ondertussen was men bij Ragheno begonnen met het opbouwen van de 20 Brossel chassis die tijdens de oorlog verborgen bleven. Vijf van de bussen worden direct na hun levering terug doorverkocht, de 15 anderen vormden de reeks 91-105 die tussen 1950 en 1955 in dienst genomen worden. Vanaf medio 1950 kunnen dan de vooroorlogse bussen afgevoerd worden. Deze operatie is in maart 1952 voltooid.

Uit de laatste reeks Brossel bussen (91-105) stamt deze 10-513, die op het Paleizenplein onderweg is op lijn O richting Ukkel.

Brossel

Ondertussen werd bij een wet van 17 juni 1953 de Maatschappij voor het Intercommunaal Vervoer te Brussel (MIVB) opgericht. De nieuwe maatschappij nam in 1955 de Autobus Bruxellois over.

Bronnen:

  • Escoyez, P., Marissens, J.-P. en Tintillier, L. (2007) Un siècle d'exploitation d'autobus urbains à Bruxelles. Brussel: eigen beheer.

Lees meer over:

Dit kan je ook interesseren

Terug naar boven