Gruson

Buslijst GrusonCyrille Gruson (°1879) was naast burgemeester van Dranouter, ook landbouwer en was begin jaren 1920 ook met een taxidienst begonnen.

Al in 1925 hadden de Buurtspoorwegen kapitaal gevormd om een buslijn Ieper-Loker-Poperinge te vormen. De lijn zou door een uitbater overgenomen worden. Een KB volgt pas op 10 mei 1927. Maar geen enkele uitbater hapt toe, waarop de lijn opgeheven wordt.

Cyriel springt samen met z’n zonen Robert en Norbert toch op de kar. Vanaf 8 mei 1929 rijden ze in eigen beheer de lijn Dranouter-Loker-Ieper. Hun Ford T werd gestald in een kleine garage naast Café De Pelikaan op de dorpsplaats. Ook gaat hij op woensdag en vrijdag ook naar Poperinge rijden. Hij krijgt hiervoor op 3 februari 1931 een machtiging. Op de andere dagen van de week rijden Capelle & Bossaert hun lijn Nieuwkerke-Dranouter-Poperinge.

Deze tweede Ford verzorgde de lijn Dranouter-Ieper, die hier op de Vandepeereboomplaats zijn terminus had. Op de achtergrond zijn de Ieperse lakenhallen nog in volle heropbouw. De bus kreeg het provinciale nummer W.V.128. © familie Gruson.

dienstregeling

Nog in 1931 gaat het vak Loker-Dranouter over naar de Buurtspoorwegen. Deze stellen Gruson vanaf 25 juni 1932 aan als overnemer voor de lijnen Poperinge-Dranouter en Dranouter-Ieper. Er komt met hetzelfde KB ook een uitbreiding vanuit Reningelst naar De Klijtte. Zo ontstaat er enkel op vrijdag een marktdienst Dranouter-De Klijtte-Reningelst-Poperinge.

Cyrille Gruson krijgt tussen Ieper en De Klijtte concurrentie van de gebroeders Vandepoele. Deze waren in 1931 zonder vergunning een lijn Ieper-De Klijtte-Kemmel-Nieuwkerke begonnen. Pas in 1934 zullen ze uitbating van deze lijn staken.

Een eerste Miesse vervoegt het park in 1934 (W.V. 212, in 1937 heringeschreven als W.V.327), gevolgd door een tweede Miesse in december 1937 (W.V.328). De Ford T was als W.V.128 ingeschreven en werd naderhand verkocht.

De dienstregeling van de lijn Ieper-Dranouter uit 1934. Doorblader de volledige dienstregeling.

dienstregeling

De Zwarteberg was al in de jaren 1920 een toeristische trekpleister geworden. Vanaf 1935 mag Gruson tijdens het toeristisch seizoen met z’n dienst ook een lusje via de Rode- en Zwarteberg maken.

Wanneer de machtiging voor de lijn Ieper-Loker-Poperinge (met uitbreidingen) in 1937 vervalt, zorgt een KB van 24 augustus voor een verlenging van de termijn met tien jaar. Er zou in dat jaar ook een uitbreiding gereden worden vanuit Dranouter via het Koudekot naar Loker. Hier is oude dienstregelingen geen spoor van terug te vinden.

Met een KB van 3 juli 1939 wordt de lijn Poperinge-Dranouter geëxploiteerd voor rekening van de Buurtspoorwegen die ze aan Norbert Gruson verpacht. Tussen Reningelst en Loker wordt via de Ouderdom en De Klijtte gereden.

De oorlogsjaren en heropbouw

Tussen 10 oktober en 21 november 1940 rijdt Norbert Gruson een buslijn tussen Langemark en Ieper, als aanvulling op de tramdienst Langemark-Roeselare. Door de oorlogsomstandigheden worden de lijnen vanuit Dranouter enkel nog als marktdienst uitgebaat. Eind 1940 worden de lijnen volledig stilgelegd. In een brief uit 1941 schrijft Gruson dat hij beide Miesse’s (W.V.327 en W.V.328) niet meer in bezit heeft.

Na de oorlog wordt het bedrijf heropgebouwd. Er verrijst een nieuwe garage in Dranouter (die nu in gebruik is). Gruson tikt enkele bussen op de kop: een Vomag [1], een Bernard en drie Citroën-bussen. De Bernard – met een Jonckheere-opbouw – is steevast op de lijn Poperinge-Le Bizet te vinden. De Vomag werd wellicht door de Duitse bezetter achtergelaten; Gruson laat er een Gardner-motor in plaatsen.

Een uitsnede uit een postkaart laat de Bernard/Jonckheere 25-5 zien nabij de grensovergang van Le Bizet.

dienstregeling

Op 16 april 1945 gaat Norbert Gruson terug rijden op de lijn Ieper-Dranouter. Op 7 december van hetzelfde jaar volgt de marktlijn Poperinge-Dranouter (enkel op vrijdagen).

Een paar maand later – 25 februari 1946 – gaat de nieuwe lijn Poperinge-Dranouter-Le Bizet in voege. Gruson baat deze lijn uit, die dan nog via De Klijtte rijdt. Vanaf 18 maart 1946 gaat Gruson op de nieuwe snellijn 438 Ieper-Brugge rijden. Er zijn dagelijks twee heen- en terugritten, die aansluiten op ritten van of naar Dranouter.

De dienstregeling van lijn 1512 uit de NMBS-zomerdienstregeling 1952

dienstregeling

Op 8 oktober 1950 schaft de NMBS het reizigersverkeer grotendeels af op de spoorlijn Poperinge-Abele. Ter vervanging ontstaat lijn 1512, uitgebaat door Norbert Gruson. In Abele is er aansluiting richting Hazebroek met de bussen van de S.C.E.T.A. Deze lijn wordt in 1952 als 69B omgenummerd, tegelijk vervelt lijn 438 in 222. Rond die periode worden twee Miesse aangekocht.

De marktdienst Poperinge-Dranouter versmelt op 28 maart 1953 met de gewone lijn Poperinge-Le Bizet, die nu steeds via Westouter rijdt. We vinden deze lijn als 741 in de dienstregeling terug (dit was 770). Dranouter-Ieper wordt 740 (i.p.v. 769).

Naast de reguliere busverbindingen worden ook toeristische uitstappen gedaan, en is er nog het werkliedenvervoer naar de weverij van Armentiers en de Compagnie de Fives – een constructeur van ondermeer spoorvoertuigen en bruggen – in Rijsel. Het zijn de chauffeurs Michel Cuvelier en Kamiel Van Acker die deze diensten rijden. De dagdienst werd gereden door Jerome Taffin, die in de fabriek werkte. Eén bus reed ook voor de bouwonderneming Rabot Dutilleuil uit Croix-Wasquehal.

Nog in hetzelfde jaar – we schrijven 22 mei – begint Norbert Gruson te rijden op de nieuwe vervangingsdienst 63A (Ieper-Torhout), dit samen met Evarist Baete. Tegelijk wordt – onder luid protest van veel Ieperse handelaars – de rechtstreekse lijn Ieper-Brugge opgedoekt. Tegelijk wordt lijn 69B vanuit Poperinge naar Ieper verlengd, als vervanging van de afgeschafte reizigerstreinen.

Om alle uitbreidingen te kunnen rijden, kocht de firma in dat jaar twee nieuwe Daimler Freeline/Jonckheere en een Miesse aan. Het fors gegroeide wagenpark vindt nog in 1955 een onderdak in de nieuwe garage gelegen in de Dikkebusseweg in Ieper. De garage in Dranouter blijft behouden, daar verblijven steevast twee bussen voor lijnen 740 en 741.

Deze Miesse met een opbouw door de Ieperse koetswerkbouwer Verleure kwam in 1959 als 25-277 in dienst. © coll. R. Van Poppel.

dienstregeling

Op 27 december 1958 verandert de éénmanszaak in en pvba, die de naam Gruson Autobus krijgt. De bussen van Gruson hadden in het Expojaar heel wat kilometers tussen Ieper en Brussel afgelegd. Er werd speciaal een nieuwe Miesse autocar voor gekocht. De autocars kregen bij Gruson een lichtblauwe kleurstelling.

Tijdens de jaren zestig vervoegen enkele nieuwe bussen het park. Vanaf mei 1966 krijgt ook de Zwarteberg terug een bediening. De zondagsbediening van lijn 741 zou op 1 juni 1969 sneuvelen.

De overname van Vandepoele

Uit de erfenis van Marcel Vandepoele (+1961) ontstonden de Autobussen Vandepoele (lijnen 745-746) en de Etablissementen Marcel Vandepoele (lijnen 67A, 69A en 220). De vier bussen van deze laatste firma worden in een garage te Komen gestald. In 1969 verkoopt de familie Vandepoele de Ets Marcel Vandepoele aan Norbert Gruson. De garage in Komen blijft behouden, er komt één bediende en vijf chauffeurs over. De deugdelijkheidsnummers veranderen naar 25. Drie jaar later – februari 1972 – krijgt de firma de nieuwe naam Yprabus.

Van Miesse naar Volvo

Norbert Gruson was z’n hele leven lang aan Miesse verknocht geweest. Toen de constructeur in 1972 in faling ging, kon hij Miesse nog overtuigen om uit losse onderdelen nog een chassis ineen te steken. Hierop bouwde Jonckheere een vierkante carrosserie. Dit werd bus 12.

Begin jaren 1970 schakelt Gruson over op de vierkante koetswerken van Jonckheere. Deze 22 (de latere 357122) kwam in augustus 1971 in dienst. © L. Bollen.

dienstregeling

Nadien schakelt Gruson over op DAF, waarop Jonckheere koetswerken bouwt, eerst nog vierkante, later van het type TransCity.

In 1987 organiseert het VebOV een afscheidsrit met de laatste Miesse bussen van Gruson. Voor de kerk van Dranouter poseren de 357112 en de 357122. © M. Colman.

dienstregeling

In 1977 gaan de NMBS contracten naar de Buurtspoorwegen over. Er kwamen contractnummers op de bussen: 3051 (voor de lijnen 740 en 741), 3571 (63B, 63A) en 3721 (Yprabus, 67A, 69A, 220).

Vanaf midden jaren zeventig komen beide dochters van Norbert Gruson – Marie-Paule en Mia – in de firma helpen. Marie-Paule en haar echtgenoot Guido Vlieghe zouden in 1982 Parmentier Autobus overnemen. Vanaf 1984 nemen Mia Gruson en haar echtgenoot Johan Artois samen het roer in handen. Ze bouwen de toerisme activiteiten verder uit. De Zwarte- en Rodeberg worden vanaf 1984 in juli en augustus dagelijks door lijn 740 bediend. Dit duurt tot het seizoen 1994.

Tussen 1981 en 1990 vervoegen acht Jonckheere TransCity het wagenpark. De eerste drie werden nog op het DAF SB210 chassis gebouwd, nadien schakelt Gruson over op het Volvo B10R-chassis. Daar is deze 357130 - op weg naar Abele - er één van. © M. Colman.

dienstregeling

Bij de regionalisering van 1991 gaan de lijnen 69A en 220 van Yprabus naar Gruson over. Tegelijk komt een TransCity mee over. Dit wordt de 357132. Sinds 1986 is Gruson op Volvo overgeschakeld. Na enkele TransCity volgt in 1992 een Jonckheere 056, gevolgd door een Transit in 1995 en twee Communo’s in 1996 en 1997. In 1999 volgt een tweede Transit.

Gruson 550133 - Nieuwkerke.

dienstregeling

Ondertussen was De Lijn begonnen met het uitrollen van belbussen in West-Vlaanderen. Vanaf 1995 begint Gruson met de belbus Poperinge-Zuid. Hiervoor wordt in eerste instantie een LAG Atlantic van de Buurtspoorwegen geleend, iets later verschijnt de eerste Mercedes Sprinter. Deze komt in het contract 3071.

Gruson 357136 - Komen Station

dienstregeling

Na het plotse overlijden van Johan Artois in 1997, worden de autocars overgelaten aan de firma Suffis uit Poperinge. In de loop van 1999 neemt Linjebuss het bedrijf (samen met Yprabus) over. Van Linjebuss gaat het over Connex en Veolia Transport tot het huidige Hansea. De eerste nieuwe bus wordt een Mercedes-Benz Conecto die het nummer 357138 krijgt. Deze wordt in de loop van 2003 door een nieuw exemplaar (550141) vervangen.

Bij de invoering van de nieuwe contracten in 2003 verschijnen 5071 en 5501 als contractnummers. In het nieuwe pakket krijgt Gruson er de lijn 742 (Ieper-Le Bizet) bij, dit ten nadele van Emiel Lenoir. Als compensatie verliest de firma wel de ritten op lijn 63A, dit ten voordele van Deceuninck Auto's

De - toen voorlopig - laatste Jonckheere Transit 2000 is de 550148. We zien de bus in Abele.

dienstregeling

De eerste twee – van wat uiteindelijk in de loop van de volgende jaren negen exemplaren zouden worden – Jonckheere Transit 2000 verschijnen begin 2003 op de weg. Eind 2012, begin 2013 komen drie VDL Bus & Coach Citea SLE de vloot versterken. De jongste aanwinst is een Scania Citywide LE (550153), die sinds december 2014 in dienst is. Voor deze bus in dienst kwam, reed er kort een 550152 - een Transit 2000 die afkomstig was van B&C uit Turnhout en daar het nummer 119809 droeg. De belbus Poperinge-Zuid heeft twee busjes ter beschikking.

In 2014 had Gruson ook enkele ritten op de speciale Wereldoorlog I-lijn, die Ieper met Diksmuide en Nieuwpoort verbond. Ieper Rijselpoort.

dienstregeling

Noten en bronnen:

  • VOMAG staat voor Vogtländische Maschinenfabrik AG en was in het Duitse Plauen gevestigd. Opgericht in 1881, begint ze in de jaren 1920 ook bussen te produceren. Deze werden ondermeer door de Duitse Reichspost gebruikt. ^
  • PA West-Vlaanderen: 1e afdeling, 807P (Ieper-Le Bizet)
  • PA West-Vlaanderen: 3e afdeling, 30/1357 (Ieper-Le Bizet, dossier 1948-1952, dossier 1952-1961)
  • De Volder, D. (1982). Geschiedkundig overzicht van het openbaar vervoer vanaf 1919 tot 1939 in de streek van Diksmuide, Ieper, Poperinge, Roeselare en Tielt. Brugge: eigen beheer.
Terug naar boven